Zastrzeżenie numeru PESEL daje przede wszystkim ochronę przed wyłudzeniem kredytu lub pożyczki na Twoje dane. Bank, SKOK czy firma pożyczkowa nie może zawrzeć umowy z osobą posługującą się zastrzeżonym numerem, a jeśli to zrobi bez sprawdzenia rejestru, sama odpowiada za szkodę. Zastrzeżenie utrudnia też wydanie duplikatu karty SIM i niektóre czynności notarialne. Nie jest jednak tarczą na każde oszustwo, dlatego warto znać jego granice.
Przed czym chroni zastrzeżenie
- Kredytem lub pożyczką zaciągniętą przez oszusta na Twoje dane.
- Wypłatą gotówki w oddziale banku na podstawie skradzionych danych, powyżej ustawowego progu.
- Wydaniem duplikatu karty SIM, który bywa wstępem do przejęcia kont.
- Sprzedażą nieruchomości u notariusza na podstawie podrobionych dokumentów.
Czego zastrzeżenie nie zatrzyma
| Sytuacja | Czy zastrzeżenie pomaga | Co zrobić |
|---|---|---|
| Kredyt na skradziony dowód | tak | zastrzeż też dowód |
| Przelew z przejętego konta | nie | silne hasła, uwierzytelnianie dwuskładnikowe |
| Zakupy na raty w części sklepów online | częściowo | sprawdzaj historię w BIK |
| Fałszywy SMS lub telefon „z banku” | nie | nie podawaj kodów i danych |
| Konto w serwisie internetowym na Twoje dane | nie | zgłoś na policję i do serwisu |
Zastrzeżenie PESEL działa najlepiej razem z alertami BIK i zastrzeżeniem dokumentu w systemie Dokumenty Zastrzeżone. Każde z tych narzędzi chroni przed czymś innym.
warto wiedzieć
Kiedy szczególnie warto zastrzec PESEL
Zastrzeżenie przydaje się zawsze, ale szczególnie po zgubieniu lub kradzieży dowodu, wycieku danych z firmy, w której masz konto, czy po wysłaniu skanu dokumentu podejrzanej osobie. Warto je mieć także, gdy rzadko korzystasz z kredytów. Wtedy blokada praktycznie nic nie kosztuje, a znacząco utrudnia oszustwo.
Ile to kosztuje i czy przeszkadza
Zastrzeżenie jest bezpłatne. Jeśli sam zechcesz wziąć kredyt lub kartę SIM, cofasz je na kilka minut w mObywatelu, także czasowo. Mechanizm działania rejestru i sposoby zastrzeżenia opisaliśmy w tekście na czym polega zastrzeżenie numeru PESEL.
Co zrobić, gdy ktoś już użył Twoich danych
- Zastrzeż numer PESEL i dokument, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś.
- Zgłoś sprawę na policję i zachowaj potwierdzenie.
- Złóż reklamację w instytucji, która udzieliła kredytu.
- Sprawdź raport w BIK i włącz alerty.
- Jeśli instytucja nie sprawdziła rejestru, powołaj się na jej odpowiedzialność za szkodę.
Przykłady z życia: kiedy zastrzeżenie pomogło
Najlepiej widać działanie zastrzeżenia na konkretnych sytuacjach. Poniżej trzy typowe scenariusze oszustw i to, jak zastrzeżony PESEL zmienia ich przebieg.
| Scenariusz | Bez zastrzeżenia | Z zastrzeżeniem |
|---|---|---|
| Oszust ma skan Twojego dowodu i składa wniosek o pożyczkę online | firma może wypłacić pożyczkę, a Ty musisz udowodnić, że to nie Ty | firma sprawdza rejestr i odmawia |
| Ktoś próbuje wyrobić duplikat Twojej karty SIM w salonie | operator może wydać kartę, a oszust przejmuje kody SMS | operator weryfikuje rejestr przed wydaniem duplikatu |
| Oszust z podrobionym dowodem chce sprzedać Twoje mieszkanie u notariusza | ryzyko rośnie przy dobrze podrobionych dokumentach | notariusz sprawdza rejestr przed aktem |
Zastrzeżenie a własne kredyty
Zastrzeżenie nie przeszkadza w normalnym życiu finansowym, ale wymaga planowania. Jeśli składasz wniosek o kredyt hipoteczny, cofnij zastrzeżenie na czas trwania procedury, z zapasem kilku dni. Przy kredycie ratalnym w sklepie wystarczy cofnięcie na kilka minut w aplikacji mObywatel, jeszcze przy kasie. Po wskazanym terminie zastrzeżenie wraca automatycznie.
- Kredyt hipoteczny: cofnij zastrzeżenie na kilka tygodni, do dnia podpisania umowy.
- Raty w sklepie: cofnięcie na krótki czas, np. godzinę.
- Nowy abonament lub duplikat karty SIM: cofnięcie na czas wizyty w salonie.
- Wypłata dużej kwoty gotówki w oddziale: sprawdź w banku, czy wymaga cofnięcia zastrzeżenia.
Instytucja ma obowiązek sprawdzić rejestr w momencie zawierania umowy. Jeśli zastrzeżenie wróci w trakcie długiej procedury kredytowej, np. przed podpisaniem umowy, bank może wstrzymać wypłatę. Dlatego lepiej wybrać dłuższy termin cofnięcia niż zbyt krótki.
Najczęstsze pytania
Co daje zastrzeżenie numeru PESEL?
Chroni przed kredytem, pożyczką czy duplikatem karty SIM zawartymi na Twoje dane bez Twojej wiedzy.
Czy zastrzeżony PESEL blokuje zakupy?
Nie. Możesz normalnie robić zakupy, chodzić do lekarza i załatwiać sprawy w urzędach.
Czy zastrzeżenie chroni przed oszustwem na „pracownika banku”?
Nie. Jeśli sam przekażesz dostęp do konta, zastrzeżenie PESEL nie zablokuje przelewu.
Czy zastrzeżenie wpływa na zdolność kredytową?
Nie. To tylko blokada zawarcia umowy, nie informacja o Twojej wiarygodności.